وام با كارمزد

جواب: اگر كسى كه قرض مى‌دهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه مى‌دهد بگيرد ـ به عنوان مثال، يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و 5 سير بگيرد، يا 10 عدد تخم­مرغ بدهد كه 11 عدد بگيرد ـ در اين صورت، ربا و حرام است؛ بلكه، اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس دهد ـ به عنوان مثال، شرط كند يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ـ در اين صورت نيز ربا و حرام است. و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مى‌گيرد به طور مخصوصى پس دهد ـ مثلاً مقدارى طلاى نساخته به او قرض بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد ـ در اين صورت، باز هم ربا و حرام است. ولى اگر بدون اين‌كه شرط كند، خودِ بدهكار زيادتر از آن چه قرض كرده پس بدهد، اشكال ندارد؛ بلكه اين عمل مستحب است. و ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است.